سنگ نگاره های گلپایگان؛ گذرگاه تاریخ

سنگ نگاره های گلپایگان؛ گذرگاه تاریخ
محسن جمالیيكشنبه 16 مهر 1396 | 7 سال پیششهرستان گلپایگان با داشتن بیش از ۳۰ منطقه دارای سنگ نگاره و ده‌ها هزار بوم سنگی، یکی از بزرگ ترین و کامل ترین مجموعه سنگ نگاره‌های ایران را در خود جای داده است. وجود این نقوش در این مناطق گواه وجود تمدنی بزرگ در این منطقه بوده است. تمدنی که بر اساس چندین تپه تاریخی ریشه‌هایی ۷۰۰۰ ساله در تاریخ این مرز و بوم دارد. روی این سنگ نگاره‌ها بیشتر شاهد صحنه‌های شکار، نبرد آدمیان، نمایش محیط طبیعی، نمایش آداب و رسوم، باورها و عقاید و اسطوره‌ها، آرزوها و دعاها، سنگ نوشته‌ها، مفاهیم علمی‌و تکنولوژی آن دوران هستیم‌. وجود نگاره‌های زیادی با نقوش جانوری و گیاهی ما را با گونه‌هایی از حیوانات که در گذشته‌های دور در این مناطق می‌زیسته اند آشنا می‌کند. حیواناتی همچون شیر، پلنگ، یوز پلنگ، گوزن مَرال، شوکا و زرد ایرانی، آهو و غیره. با بررسی نمونههای خطی موجود با سیر دگرگونی خط از ابتدا تا دورههای بعد که پیشرفت قابل ملاحظه ای داشته است آشنا می‌شویم. نمونه‌هایی از خطوط هندسی که برخی قابل تطبیق با نمادهای خط هندسی ایلامی‌و کتیبههای جیرفت است. ده نمونه خط پهلوی دوره ساسانیان از نمونه‌های بازر خطی در منطقه است. سایر خطوط کوفی، عربی، عبری و فارسی نیز در این مجموعه شناسایی شده است که هر یک مفاهیم خاص خود را دارد. وجود نمونه‌هایی از نقش ارابه و گاوآهن در میان سنگ نگاره‌های گلپایگان نشان از تمدنی پیشرفته در این مناطق دارد که با گاه نگاری دقیق شاید بتوان ثابت کرد که برای نخستین بار این ابزارها در جهان در این مناطق ساخته می‌شده اند. ارابه‌های چهار چرخ و دوچرخ در این میان بیشتر برای شکار استفاده می‌شده است. نمونه جالبی از نقش پیکره آسمانی خرچنگ در میان سنگ نگاره‌های گلپایگان وجود دارد که نشان از تسلط مردمان روزگار کهن به علم ستاره شناسی دارد. این سنگ نگاره‌ها به عنوان یکی از مهم ترین اسناد دست نخورده بشریت می‌توانند، گره گشای بسیاری از ابهامات در تاریخ باشند. پژوهشگران حوزه «جانور ـ باستان شناسی» با مطالعه گونه‌های موجود روی این سنگ نگارهها می‌توانند به تنوع زیستی در هزاره‌های کهن در این مناطق دست یابند. همچنین پژوهشگران خط شناسی، تاریخ هنر، تاریخ صنعت، مردم شناسان و غیره میتوانند یافته‌های جدیدی را از روی این نقوش مورد بررسی و مطالعه قرار دهند. متأسفانه این آثار ارزشمند تاریخی، در برابر انواع تهدیدها و خطرات قرار گرفته اند. توسعه ناپایدار مهم ترین خطر برای این آثار است. چنان که تعداد بسیاری از این آثار با آبگیری سد کوچری گلپایگان به زیر آب خواهند رفت و تعدادی دیگر نیز در جریان راه سازی و همچنین پروژه انتقال آب به قم از بین رفتند. معدن کاوان در منطقه به بهانه استخراج سیلیس بخشی از این آثار را از بین برده اند. افزون بر این ناآگاهی برخی افراد موجب وارد آمد خسارات جبران ناپذیری به آن‌ها می‌شود و نباید سهم عمده سودجویان را نیز نادیده گرفت.مسلماً آسیب‌های طبیعی همچون باران‌های اسیدی، تغییرات آب و هوایی و رویش گلسنگ‌ها را نیز باید در نظر داشت. قطعاً از سوی سازمان میراث فرهنگی برای پاسداشت این داشته‌های باارزش تاریخی باید اقدامات جدی انجام گیرد. این آثار در هر کجای دنیا که باشد سالیانه میلیون‌ها گردشگر از آن بازدید می‌کنند و مطالعات گسترده‌ای روی آن‌ها صورت می‌پذیرد و به بهترین نحو از آن‌ها نگهداری می‌شود‌. با برنامه ریزی دقیق می‌توان از این آثار ارزشمند در توسعه گردشگری منطقه بهره گرفت و معضل اصلی که بیکاری جوانان است را حل کرد. با توجه به فراوانی، قدمت و گستردگی این آثار با ارزش تاریخی در منطقه گلپایگان انتظار می‌رود که مسؤولین امر تلاش خود را جهت ثبت ملی کل ۳۰ منطقه دارای سنگ نگاره در شهرستان گلپایگان به کار گیرند و به منظور ثبت جهانی این آثار مقدمات لازم را فراهم آورند. *محسن جمالی، پژوهشگر سنگ نگاره‌هاsangnegare.blogfa.comدسته‌بندیکتیبه‌ها و تپه‌های باستانیاصفهانکلید‌واژهسنگنگارهگلپایگانگذرگاهتاریخ16050 بازدید
  • گلپایگان . آثار به جای مانده از دژ باستانی باروقلعه یا دژ بارو یکی از صدها آثار تاریخی و باستانی گلپایگان است که از آثار آن فقط دیوار آن به جای مانده است. بنابر شواهد موجود و همچنین پژوهش های نخستین به عمل آمده قدمت این سازه به دوره ی هخامنشیان و دوران حکومت انوشیروان دوم باز می گردد.
  • گلپایگان . امامزاده گان سید السادات سآستان مقدس امامزادگان سید السادات س، یکی از اماکن تاریخی و مذهبی گلپایگان است که در مرکز شهر و خیابانی به همین نام واقع شده است. بنای این امامزاده مربوطه به دوره ی صفویه می باشد .
  • غرش ببر بر روی سنگ نگاره‌ های تیمره گلپایگاندر میان سنگ نگاره‌های شهرستان گلپایگان در سه بوم سنگی مختلف، نقش گربه سانی با بدنی شبیه به ببر و با خطوطی بر روی بدن آن یافت شده که نزدیک‌ترین گونه‌ای که می‌توان به آن نسبت داد، ببر است.
  • کتاب سنگ نگاره های ایران - جلد 1سنگ نگاره های گلپایگان؛ گذرگاه تاریخ
  • مسجد جامع گلپایگانمسجد جامع گلپایگان از بناهای شاخص تاریخی گلپایگان است که با معماری منحصر به فرد خود زبان زد خاص و عام می باشد .
تپه میل یا آتشکده ریعلیرضا کورش لیتپه میل یا آتشکده ریتپه ميل يا آتشكده ری، مهمترين اثر و بنای باقيمانده از عهد ساسانی است كه بقايای اين بنای عظيم برفراز تپه ای به نام تپه ميل در 12 كيلومتری جنوب شرقی شهر ری به طرف ورامين و در روستای قلعه نو قرار دارد.
اقامتگاه بوم‌گردی سرای جواهربوم ما بوم ما اقامتگاه بوم‌گردی سرای جواهردر بافت تاریخی و مرکز شهر قرار دارد. 20 متر فاصله با مسجد جامع نطنز، 30 متر با آتشکده نطنز
موزه کلوکسعید جواهریسعید جواهریموزه کلوکموزه کلوک نطنز ؛ از صفویه ،قاجار و پهلوی
قلعه كوهابسپیده اصلانسپیده اصلانقلعه كوهاباین کاروانسرا متعلق به دوره صفوی بوده و به شماره ۱۴۸۹ در سال 1355 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است
جندق‌سپیده اصلانسپیده اصلانجندق‌جَندَق‌ ، دهستان‌ و شهری‌ در بخش‌ خور و بیابانک‌ در شهرستان‌ نائین‌ در استان‌ اصفهان‌.دهستان‌ جندق‌، به‌ مرکزیت‌ شهر جندق‌، تقریباً در جنوب‌ دشت‌ کویر و در شمال‌ بخش‌ خور و بیابانک‌ واقع‌ است‌. از شمال‌ به‌ دهستان‌ طُرود (در بخش‌ مرکزی‌ شهرستان‌ شاهرود)، از مشرق‌ و جنوب‌ شرقی‌ به‌ دهستان‌ بیابانک‌ و از جنوب‌ غربی‌ و مغرب‌ به‌ دهستان‌ چوپانان‌ (در بخش‌ اَنارک‌) محدود می‌شود و مشتمل‌ بر یازده‌ آبادی‌ و یک‌ شهر به‌ نام‌ جندق‌ است‌.
کاخ سرهنگ آبادسپیده اصلانسپیده اصلانکاخ سرهنگ آباداین کاخ در جنوب روستای سرهنگ آباد که روستایی است سر سبز در دل کویر در فاصله ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی زواره در منطقه ای کوهستانی و خوش آب و هوا قرار گرفته است. ساخت این باغ توسط سرهنگ مصطفی قلی خان سهام السلطنه از امرای اردستان که مدت سی سال مسئول قراسورانی (ژاندارمی) حدود یزد و کاشان و اردستان به عهده ي وي بوده صورت گرفته است.
آتشکده نطنزمونا سلطانیمونا سلطانیآتشکده نطنزآتشکده نطنز ،نیایشگاه زرتشتيان
مسجد جامع نطنزبابک ارجمندیبابک ارجمندیمسجد جامع نطنزمسجد جامع یا مسجد جمعهٔ نطنز
تپه باستانی زیویه شهرستان سقزعباس رحمانیعباس رحمانیتپه باستانی زیویه شهرستان سقزقلعه باستانی زیویه از دوران هخامنشی
سنگ نگاره های بلوچستانمحمد ناصری فردمحمد ناصری فردسنگ نگاره های بلوچستانبلوچستان، یکی دیگر از سرزمین های کهن ایران و با سنگ نگاره های فراوان است.
بنای تاریخی عباس آبادمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانبنای تاریخی عباس آبادکاخ عباس آباد نطنز، یادگاری از دوران صفویه است که در کنار جاده قدیم نطنز به کاشان قرار دارد.
کاخ هشت بهشتمصطفی ربیعی بهشتیمصطفی ربیعی بهشتیکاخ هشت بهشتکاخ هشت‌ بهشت یک کاخ تاریخی در شهر اصفهان است که در دوران صفویان و در سال ۱۰۸۰ قمری ساخته شده‌است. ساختمان این کاخ در دو طبقه در میان باغی بزرگ بنا شده‌است. سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است.
شهر زیبای ورزنهمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانشهر زیبای ورزنهشهر کوچک و زیبای ورزنه، در حاشیه زاینده‌رود و نزدیک به باتلاق گاوخونی از مکان هایی است که هر کس دست کم یکبار باید آن را ببیند.
تالاب گاوخونیمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانتالاب گاوخونیتالاب گاوخونی در فاصله 140 کیلومتری جنوب شرقی اصفهان و 30 کیلومتری شهر تاریخی ورزنه قرار دارد. این تالاب در جنوب شرقی بخش بن رود و شهر ورزنه، شمال شرقی بخش جرقویه و در جنوب غربی شهرستان نایین و غرب منطقه ندوشن از استان یزد و شمال غرب کویر ابرقو قرار دارد.
دریاچه کویر دریاچه کویر شنبه به در زوارهاهالی زواره بعد از ظهر اولین شنبۀ سال نو ...
کویر دق سرخدریاچه کویر دریاچه کویر کویر دق سرخنزدیک شهر زواره، کویری به نام دق سرخ وجود دارد که با جنگلی از درختان تاغ از کویر مرکزی ایران جدا شده است.
عمارت سرهنگ آباد یا کوشکدریاچه کویر دریاچه کویر عمارت سرهنگ آباد یا کوشککوشک یا کاخ سرهنگ‌آباد موسوم به چهلستون در جنوب روستای سرهنگ‌آباد در ۳۰ کیلومتری جنوب شرق زواره قرار دارد.
سرو کهن ایراجدریاچه کویر دریاچه کویر سرو کهن ایراجسرو ایراج به ارتفاع بیش از ۵۰ متر و دارای عمری بیش از ۱۰۰۰ سال است
قلعۀ قدیمی ایراجدریاچه کویر دریاچه کویر قلعۀ قدیمی ایراجاز دیگر مناطق دیدنی و تاریخی این منطقه می‌توان به قلعه‌ای قدیمی که روی ارتفاعات این روستا استوار است، اشاره کرد.