زندگی در کویر

معماران چیره دست یزدی طی قرنها با احداث آب انبارهایی زیبا ، آب این مایه حیات را در قلب كویر ایران به كام تشنگان خسته و گرمازده گوارا كرده‌اند. در ...

زندگی در کویر
نجمه فرشیدوشنبه 29 بهمن 1386 | 18 سال پیشمعماران چیره دست یزدی طی قرنها با احداث آب انبارهایی زیبا ، " آب " این مایه حیات را در قلب كویر ایران به كام تشنگان خسته و گرمازده گوارا كرده‌اند. در گذشته شدت گرما توام با كمبود شدید آب این هنرمندان را بر آن داشت تا در دل زمین به ایجاد محلی برای ذخیره آب بپردازند. مردمان این دیار در زبان محلی از آب انبار با عنوان " امبار " (‪(ombar‬ یاد می‌كنند. اكنون این آب انبارها یكی از شاخص‌ترین نمادهای معماری یزد و جلوه‌گر نبوغ و توانمندی معماران این خطه كویری است. آب آب انبارها از طریق هدایت آبهای باران و برف تامین می‌شده و امروزه این آب انبارهای تاریخی كه روزگاری محل اصلی تامین آب اهالی بوده به فراموشی سپرده شده و مخازن آنها از آب خالی شده است. خنك بودن این اماكن در قدیم باعث شده بود تا از آن بعنوان یخچال نیز استفاده شود و از طریق نصب میخ‌هایی بر روی دیوارها مواد غذایی خود را در آن نگهداری كنند. از آب این اماكن برای آشامیدن استفاده می‌شده‌است ولی در كتاب تاریخ یزد از منابع آبی با عنوان " چاههای آب سرد" نیز یاد شده كه برای شستشو و رفع دیگر نیازها كاربرد داشته است. معماران یزدی، خشت و آجر به همراه ملات " ساروج " ( مخلوط خاكستر ، آهك و ماسه) را در كنار هم قرار داده و به شكل زیبایی آب انبارها را احداث كرده‌اند. آب انبارها یا " خانگی " بودند كه توسط اهل خانه ساخته می‌شد و جنبه شخصی داشت و یا "عمومی" كه برای استفاده اهالی محل و شهر احداث می‌شدند. ورود به اب انبارها از طریق پله‌های زیبا و طولانی است كه به آن "راچینه" گفته می‌شود و نظر هر بیننده‌ای را جلب می‌كند و او را به تامل در این نوع معماری وا می‌دارد. رطوبت دلكش و بوی نم در راه‌پله‌های آب انبارها به انسان آرامش می‌دهد و خستگی را در دل‌مردمان گرمازده كویر برطرف می‌كند و طراوت و شادابی می‌بخشد. آب انبارها دارای قسمت‌های مختلفی هستند كه خزینه استوانه‌ای شكل از قسمت‌های اصلی آن و محل ذخیره‌سازی آب است. " گنبد " پوشش نیم كره‌ای شكل كه به منظور حفاظت از آب ، جلوگیری از آلودگی‌و خنك نگه داشتن، روی خزینه احداث می‌شود نماد بیرونی اب انبارهاست. سقف این‌اماكن به صورت نیم دایره ساخته شده كه در اصطلاح محلی به آن "طاق ضربی " گفته می‌شود. این طاق‌ها با محاسبات دقیق و بدون استفاده از آهن و تیرآلات ساخته شده و خلق آن از توان معماران امروزی خارج است. همه آب انبارها دارای راه‌پله است كه اولین پله آن از سطح زمین آغاز شده و به طرف درون زمین ادامه می‌یابد و راه دسترسی ورودی به " پاشیر" است. سقف و راچینه (پله) ،آب انبارها از آجرهای باریك ولی مقاوم ساخته می‌شده كه هنوز هم پابرجاست. بیشتر آب انبارها دارای یك ورودی و پاشیر هستند اما بعضی از آنها به لحاظ موقعیت شهرسازی و نحوه استقرار در بافت شهری دارای دو یا سه ورودی می باشد. یکی از این آب انبارها در بلوار بسیج در شهر یزد واقع است. آب انبار رستم گیو دارای خزینه بزرگ استوانه ای شکل با عمق 15 متر و قطر دهانه 14 متر است و در حدود 2300 متر مکعب کنجایش آب دارد و آب انبار محله دستوران و آب انبار محله گودال شهریاری انشعابی متصل به خزینه آب انبار رستم گیو دارند.طراح و معمار آب انبار مذکور استاد حاجی ابراهیم خرمشاهی بوده است.و هزینه ساخت وساز آن توسط رستم گیو توسط یکی از نیکوکاران زرتشتی تامین شده است و اکنون جزو موقوفات زرتشتیان است. رستم گیو در دوره ‌ی چهاردهم مجلس شورای ملی از طرف زرتشتیان تهران به نمایندگی زرتشتیان انتخاب شد. او پس از چندی به سبب خدماتی که در تهران و شهرستان ‌های دیگر ایران و خارج انجام داده بود، از طرف پادشاه ایران به سناتور انتصابی و نماینده مجلس سنا گردید. ارباب رستم گیو مردی بود بزرگوار، آرام، متین، ‌سخت‌كوش، پركار و خیرخواه و در كلیه كارهای خیر و عام‌المنفعه پیش‌قدم بود، به این جهت نزد عموم مردم از احترام فوق‌العاده¬ ای برخواردار بود. رستم گیو مووسسات خیریه زیاد و گوناگونی از قبیل دبستان، دبیرستان، درمانگاه، سالن ‌های اجتماعی و خانه برای خانواده ‌های نیازمند ساخته است.در زمانی که یزد دچار کمبود آب بوده است ایشان هزینه ساخت این آب انبار را تقبل نموده است. این آب انبار دارای چهار بادگیر دو طرفه سردر ورودی مقرنس کاری وکادر بندی شده با آجر گنبد زیبا با طرح سرو با ترکیب آجر خفته راسته فرش میباشد. گفتنی است در استان یزد 400 اب انبار وجود دارد که 85 مورد آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. منابع: www.yazdchto.ir www.zoroastriannews.com www.iran-tourism.irدسته‌بندی سایر ویژگیهای فرهنگی یزد کلید‌واژه زندگیکویر99.1K بازدید
محمد جالب بود...دوشنبه 29 بهمن 1386 | 18 سال پیش
کاروانسرای قلعه خرگوشیمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانکاروانسرای قلعه خرگوشیبین شهر ورزنه اصفهان و ندوشن یزد قلعه‌ای است که به نظر از همه جا به دور افتاده است. مکانی آرام و دلپذیر و مناسب برای عکاسی شب. کاروانسرایی مروبط به دوره شاه عباس که به آن قلعه خرگوشی می‌گویند.
قلعه سپید ندوشنمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانقلعه سپید ندوشنهنگامی که وارد شهر ندوشن شوید، از دور قلعه زیبایی را بالای تپه‌ای خواهید دید. این قلعه کوچک قلعه سپید یا سپیده یا سفیده نام دارد.
منارجنبان خرانقمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانمنارجنبان خرانقشاید بیشتر ما فکر می‌کنیم که منارجنبان بنایی است در اصفهان که البته درست هم است اما این بنا تنها منارجنبان ایران نیست.
کاروانسرای خرانقمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانکاروانسرای خرانقکاروانسرایی زیبا که در کنار بافت قدیم و قلعه خرانق قرار گرفته است.
قلعه خرانقمهدی مخلصیانمهدی مخلصیانقلعه خرانقاگر از میبد حدود ۶۰ کیلومتر در جاده‌ای که به سمت طبس می‌رود برانیم، به روستای زیبایی می‌رسیم که خرانق نام دارد. روستای زیبایی که در دشتی وسیع در کنار ارتفاعاتی نه چندان بلند جای گرفته و با کاروانسرا و قلعه‌ای بسیار زیبا خودنمایی می‌کند.
ارزش و اهمیت سنگ‌نگاره‌های یافت شده در ایرانمحمد ناصری فردمحمد ناصری فردارزش و اهمیت سنگ‌نگاره‌های یافت شده در ایرانیکی از مهم‌ترین منبع‌های شناخت تکاملی بشر، میلیون‌ها سنگ‌نگاره‌های کهنی است؛ که در جای جای دنیا کشف شده است.
جشن چهارشنبه سوری در ایران و دیگر نقاط جهانمحمد ناصری فردمحمد ناصری فردجشن چهارشنبه سوری در ایران و دیگر نقاط جهانچهارشنبه سوری در ایران یکی از آئین های کهن ایرانیان جشن چهارشنبه سوری یا به عبارتی دیگر چار شنبه سوری است. ایرانیان آخرین سه شنبه سال خورشیدی را با بر افروختن آتش و پریدن از روی آن به استقبال نوروز می روند. چهار شنبه سوری، یک جشن بهاری است که پیش از رسیدن نوروز برگزار می شود.
از هنر سنگ تا هنر سفالمحمد ناصری فردمحمد ناصری فرداز هنر سنگ تا هنر سفالمطالعات و بررسی های دو دهه ی ما بر روی نقاشی های کهن غارها و کوه های نقاط مختلف ایران، نشان از یک سیر در هم تنیده از پیام و مضمون در نقاشی های کهن غارها و کوه های ایران و طرح های روی سفالینه های پیش از تاریخ ایران دارد.
اسرار و چرایی گیاه هوم و نقش بزکوهیمحمد ناصری فردمحمد ناصری فرداسرار و چرایی گیاه هوم و نقش بزکوهیرنگین نگاره های pictographs کهن مکشوفه در خراسان شمالی، با قدمت حدود هزاره ی دهم پ.م. که بزکوهی و گیاه هوم Ephedra را در کنار هم می بینیم. در هزاره های بعد (حدود هزاره سوم پ.م.)، همان پیوستگی بر روی کاسه های گِلی گذشتگان با همان شباهت و پیام هم دیده می شود؟!
معرفی و اجرای نحوه کارکرد خرمنکوب قدیمی (بَردو)حسن صفریحسن صفریمعرفی و اجرای نحوه کارکرد خرمنکوب قدیمی (بَردو)«بردو» صنعتی پرکاربرد دیروز وابزارناشناخته موزه های امروز خرمنکوب های سنتی که در اصطلاح محلی ˈ بَردو ˈ نامیده می شدند در واقع یک ماشین دست ساز چوبی بودند که به وسیله دو گاو و یا دو الاغ بر روی خرمن غلات کشیده و موجب خرد شدن ساقه ها و جدا شدن دانه های گندم از خوشه ها می شد.
فرهنگ قناعت در دستبافتهء ایرانی، جولوکن پلاسسپیده اصلانسپیده اصلانفرهنگ قناعت در دستبافتهء ایرانی، جولوکن پلاسجولوکن پلاس دست بافته مردم ایران زمین، بخشی از فرهنگ گسترده قناعت در مردم سرزمین پارس و نقطه ای روشن در آئین آشتی با طبیعت است.
رد پاهایی از فرازمینی ها در میان سنگ نگاره های کهن ایران و پرومحمد ناصری فردمحمد ناصری فردرد پاهایی از فرازمینی ها در میان سنگ نگاره های کهن ایران و پرومقایسه و تطبیق برخی از نقوش سنگ نگاره های ایران (کوه های تیمره در اطراف خمین) و کشور پرو در آمریکای جنوبی ، افرادی با کلاه خودهای مشابه و اجزای انسانی خاص (هاله ای از نور). گویی همه آنها بدست یک هنرمند در آن سرزمین های دور از هم حک شده است!
اقامتگاه بومگردی روزیه - روستای چاشممبینا جعفریاقامتگاه بومگردی روزیه - روستای چاشم
آوای سنگ؛ گزارشی از سنگ نگاره های منطقه تیمرهپروین هاوشپروین هاوشآوای سنگ؛ گزارشی از سنگ نگاره های منطقه تیمرهبا گذر از منطقه تیمره واقع در دشت گلپایگان، متوجه نماد‌ها و سنگ نگاره های فراوانی از نقوش انسانی و حیوانی گرفته تا نشانه‌ها و سنگ نوشته‌هایی نقش بسته بر صخره های سنگی در منطقه می‌شویم
برند خارجی یا لباس داخلی در مذاق میرزا محمدتقی‌خان فراهانی (امیر کبیر)سپیده اصلانسپیده اصلانبرند خارجی یا لباس داخلی در مذاق میرزا محمدتقی‌خان فراهانی (امیر کبیر)امیر کبیر اهمیت بالایی به استفاده از پوشش و دستبافته های داخلی می‌داد. تمام پوشش خود را از کالای با ارزش داخلی تهیه می‌کرد.
پمبه یا پنبهسپیده اصلانسپیده اصلانپمبه یا پنبهواژه پمبه در زبان طبری آن چیزی که مظهر لطافت و نرمی است پنبه نامیده می شود. امروزه این لغت با کلمه پنبه جایگزین شده است.